Wypełnienia kompozytowe jako podstawowa metoda leczenia w stomatologii zachowawczej uchodzą za rozwiązanie bez terminu ważności. Tymczasem plomby nie są wieczne i gdy tylko pojawiają się objawy nieszczelnego wypełnienia, należy odwiedzić stomatologa. Konieczne może być wówczas ponowne opracowanie ubytku i wymiana wypełnienia zęba na nowe. Jak stomatolog ocenia, czy taka wymiana plomby jest konieczna i dlaczego nie warto czekać z kontrolą oraz zaleconym leczeniem?

Wypełnienia kompozytowe to nie produkty spożywcze i nie mają odgórnie wyznaczonego terminu ważności. Wytrzymałość plomby zależy do wielu indywidualnych czynników. Jeden pacjent może nosić to samo wypełnienie przez 15 lat, podczas gdy u innego będzie ono wymagało poprawki już po kilku latach. Celowo pomijamy tu oczywiście trwałość plomby tymczasowej, którą obligatoryjnie należy wymienić na stałą w terminie wskazanym przez stomatologa.

Żywotność wypełnienia zależy choćby od rodzaju zastosowanego materiału, przy czym sam kompozyt światłoutwardzalny wytrzymuje średnio 5-10 lat, natomiast stosowany w przeszłości amalgamat – nawet do 20 lat. Takich czynników mających wpływ na trwałość wypełnienia jest więcej:

Obawiasz się, że wypełnienie kompozytowe założone kilka lat temu wymaga już wymiany i przegapisz moment, w którym można dokonać jej bez ryzyka, że potrzebna będzie już endodoncja? Właśnie takim sytuacjom mają zapobiec regularne kontrole i przeglądy dentystyczne. Jednak istnieje też kilka objawów, które wyraźnie wskazują, że niedaleka wymiana plomby może stać się faktem.

Reakcja zęba na zimno, ciepło lub słodkie pokarmy, objawiająca się nagłym, przeszywającym bólem, to sugestia, by jak najszybciej udać się na wizytę kontrolną do stomatologa. Te objawy mogą świadczyć o nieszczelności wypełnienia zęba, jego pęknięciu lub rozwijaniu się pod nim stanu zapalnego.

Taki objaw sugeruje, że wypełnienie jest zbyt wysokie, dlatego ząb jest przeciążony lub że pod plombą rozwinął się stan zapalny. Brak reakcji w takim przypadku może skutkować uszkodzeniem miazgi, które może wymagać już leczenia kanałowego. W przypadku pojawienia się takiego symptomu wizyta u stomatologa powinna być praktycznie natychmiastowa.

Jeśli pęknięcia lub ukruszenia wypełnienia widać nawet bez wykonania zdjęć obrazowych, a tym bardziej pacjent widzi je gołym okiem, plomba wymaga wymiany. Świadczą one o nieszczelności wypełnienia, sprzyjającej dostawaniu się bakterii do głębszych tkanek zęba. Prowadzi to do niebezpiecznej próchnicy wtórnej, której leczenie może wymagać większej ingerencji w ząb.

Przebarwienie wzdłuż brzegów wypełnienia mogą świadczyć o jego rozszczelnieniu, jednak przesłanką do wymiany plomby może być także to, że z czasem zaczyna ona żółknąć lub ciemnieć. Niekiedy wypełnienie wymienia się także ze względów kosmetycznych, zwłaszcza jeśli towarzyszą im inne niepokojące objawy.

Częstym mitem wokół wypełnień kompozytowych jest niewłaściwe przekonanie, że sama obecność starego wypełnienia w ubytku chroni przed poważniejszymi powikłaniami. Tymczasem niebezpieczny może być już sam rozwój próchnicy wtórnej, która może się rozwijać i niszczyć tkanki, nie dając jeszcze dolegliwości bólowych.

Z biegiem lat materiał wypełnienia kurczy się, pęka lub ściera, co doprowadza do utraty szczelności brzeżnej. W powstałe szczeliny wnikają bakterie oraz resztki jedzenia. W efekcie próchnica rozwija się pod plombą, gdzie nie sięga ani szczoteczka, ani nić dentystyczna. Zanim pacjent poczuje ból, ubytek może być już bardzo głęboki. Z czasem próchnica wtórna dociera aż do miazgi, generując konieczność wdrożenia droższego i bardziej czasochłonnego leczenia kanałowego.

Pamiętaj!
Skoro plomba trzyma się zęba, to znaczy, że wszystko jest w porządku? To mit! Nieszczelność czy próchnica wtórna mogą rozwijać się pod wypełnieniem. Dlatego właśnie konieczne są regularne kontrole u stomatologa.

Rozwój próchnicy wtórnej i ryzyko leczenia kanałowego to nie jedyne zagrożenia, z jakimi wiąże się odkładanie w czasie koniecznej wymiany plomby. Stare wypełnienia nie wzmacniają korony zęba tak dobrze, jak współczesne i mogą doprowadzić nawet do uszkodzenia ściany zęba lub pionowego pęknięcia korzenia, które kwalifikuje ząb do usunięcia.

Pozostaje wreszcie kwestia funkcjonalności i estetyki – stara plomba może utrudniać gryzienie, a jednocześnie, dotknięta przebarwieniami, odznaczać się na tle naturalnego zęba. Tym bardziej warto pamiętać, że wymiana nieszczelnego wypełnienia na nowe to prosty, szybki i stosunkowo tani zabieg. Naprawianie skutków zwlekania (odbudowa złamanego zęba czy leczenie kanałowe) pochłania znacznie więcej czasu, stresu i pieniędzy.

Decyzja o wymianie plomby nie opiera się wyłącznie na wieku wypełnienia i subiektywnych odczuciach pacjenta. Skoro często nawet nie czuć, że materiał uległ zużyciu lub, co gorsza, uszkodzeniu, potrzebne są bardziej dogłębne analizy.

Stomatolog przeprowadza choćby badanie zgłębnikiem, które pozwala dokonać fizycznej oceny szczelności. Za pomocą metalowego haczyka sprawdzany jest brzeg wypełnienia na styku z naturalnym zębem. To proste badanie, które pozwala zdiagnozować brak szczelności brzeżnej.

Wypełnienie jest sprawdzane także pod kątem mikrouszkodzeń, które widać w powiększeniu w badaniu pod mikroskopem. Na kontroli stomatologicznej prowadzone są też testy funkcjonalne z użyciem kalki, które pozwalają wykluczyć przeciążenia przy gryzieniu. Przeprowadzane jest też nitkowanie, wykonywane pod kątem gładkiego przechodzenia nici między zębami i testy na zimno/ciepło, które pomagają wykluczyć stan zapalny miazgi.

Co istotne, lekarz analizuje cały ząb, nie tylko samą plombę. Pomagają mu w tym również zdjęcia RTG, które pozwalają ocenić nieszczelności na powierzchniach stycznych oraz zajrzeć w głąb zęba i ocenić, czy pod wypełnieniem nie tworzy się ubytek.

Wymiana starego wypełnienia zęba na nowe jest podobna do zakładania nowej plomby, jednak cała procedura wymaga dodatkowo bezpiecznego usunięcia starego materiału. Po podaniu znieczulenia miejscowego i założeniu koferdamu stomatolog precyzyjnie rozwierca i usuwa starą plombę. W razie potrzeby, jeśli rozwinęła się próchnica wtórna, opracowywany jest ubytek.

Po oczyszczeniu ubytku ząb wytrawia się specjalnym żelem, a następnie nakłada się system wiążący, zapewniający mocne przyleganie nowego materiału. Nowy kompozyt nakładany jest warstwowo, przy czym każda warstwa utwardzana jest lampą polimeryzacyjną. Na koniec dentysta sprawdza za pomocą kalki dentystycznej, czy wypełnienie nie jest za wysokie.

Chcesz, aby wypełnienie zęba wytrzymało jak najdłużej? Zacznij od codziennej higieny jamy ustnej, która nie powinna ograniczać się do szczotkowania zębów dwa razy dziennie. Bardzo ważne jest również nitkowanie zębów i płukanie jamy ustnej płynem antybakteryjnym. Wszak to właśnie osad i bakterie sprzyjają rozwojowi próchnicy, która wymusza kolejne zabiegi z zakresu stomatologii zachowawczej.

Wypełnienie kompozytowe z czasem się ściera, jednak niektóre nawyki potrafią ten proces znacznie przyspieszyć. Mowa nie tylko o otwieraniu butelek czy innych opakowań zębami! Destrukcyjne dla materiałów kompozytowych jest również zgrzytanie zębami, czyli bruksizm. Jeśli problem dotyczy też ciebie, porozmawiaj ze specjalistą, czy nie pomoże ci szyna relaksacyjna na zęby. Oprócz ochrony przy bruksizmie konieczne są również kontrole dentystyczne co 6-12 miesięcy oraz powtarzana co pół roku profesjonalna higienizacja zębów, najlepiej według protokołu GBT.

Nie każda stara plomba wymaga natychmiastowej wymiany, ale regularnej oceny przez lekarza – już tak. W nowoczesnej stomatologii celem nie jest wymiana wypełnień „na wszelki wypadek”, lecz zachowanie jak największej ilości zdrowych tkanek zęba i podjęcie leczenia we właściwym momencie.